Co to jest limeryk? Jak go napisać?

by Michał Małysa
Wisława Szymborwska - limeryk "a wszystko wyłącznie chujem"

Co zdziwiło mnie w lekturze Nic zwyczajnego – wspomnień Michała Rusinka na temat życia u boku Wisławy Szymborskiej (jako jej Pierwszy Sekretarz)? Fakt, że najwięcej miejsca w codziennym procesie twórczym poetki zajmowały limeryki, nieco żartobliwe, nieco dystyngowane. Limeryki nie muszą być jednak wysmakowane, ba, to idealny gatunek do poluzowania krawatu i zeskoczenia na mniej wysublimowane tony. Najlepiej świadczy o tym rubaszny podgatunek limeryków „a wszystko wyłącznie chujem” – chuiku. Warto więc zdefiniować dokładniej, co to jest limeryk, jak go napisać, a także podać wszystko mówiące przykłady limeryków.

Co to jest limeryk?

Limeryk to krótki wierszowany utwór literacki, którego nazwa pochodzi od irlandzkiej wioski Limerick. Gatunek ten charakteryzuje się nonsensowną treścią oraz ścisłymi zasadami dotyczącymi budowy. Musi składać się z pięciu wersów z układem rymów AABBA. Wersy BB są przy tym krótsze co najmniej o sylabę od tych AAA. W bazie polskiej historii limeryków znajduje się pochodzący z lat 30. artykuł Juliana Tuwima oraz Janusza Minkiewicza, którzy w idealny sposób podali docelowy dla tego gatunku rytm:

Ta-ra-ra ra-ra-ra ra-ri-ra,

Ta-ri-ri ta-ra-ra ta-ti-ra,

Ta-ri-ra ri-ra ri,

Ta-ti-ra ti-ta ri,

Ta-ram ta ta-ta-ra ra-ti-ra.

By nie być gołosłownymi, uzupełnili to kilkoma przykładami, które otwiera limeryk o ichtiozaurze:

Raz pewien młody ichtiozaur

Był na wystawie „Des Beaux Arts”.

Gdy spojrzał na dzieła,

Ochota go wzięła,

By pożreć je wszystkie. I pożarł.

Jak widać, nie tak ściśle przestrzegane są zasady limerykotwórstwa dotyczące treści. W ich myśl:

  • na początku limeryka należy umieścić bohatera,
  • na końcu pierwszej linijki powinna wystąpić nazwa geograficzna, która wprowadzi miejsce akcji i da asumpt do gier słownych oraz zaskakującej puenty,
  • w drugiej linijce limeryka akcja się rozwija, a bohater zostaje lepiej scharakteryzowany,
  • dwa krótsze wersy przyspieszają akcję,
  • ostatnia linijka jest zaś miejscem na zaskakującą puentę.

Jak napisać limeryk? Wyłącznie chujem

Jak napisać dzieło sztuki w tym właśnie nurcie? Ano rubasznie. Jako że nie każdemu jednak kosmate linijki wychodzą spod palców, poważni teoretycy literatury postanowili dopomóc wstydliwym szaraczkom i utworzyć niezwykle ciekawy podgatunek, respektujący naczelne zasady limerykotwórstwa.

Forma w limeryku ma swój ciężar, jest wyczuwalna. Dzięki niej treść nie razi, bo się przenosi w inny wymiar. Dobry limeryk nie zniesmacza, nie żenuje ani recytującego, ani słuchacza. Świntuszenie przestaje być świntuszeniem, staje się zabiegiem formalnym – perorował w wywiadzie dla Wysokich Obcasów wspomniany już Michał Rusinek. – Również absurdalność limeryku jest swego rodzaju odgromnikiem neutralizującym mocne słownictwo, wulgaryzmy etc. Weźmy na przykład cykl tzw. limeryków chujowych, których autorstwo przypisywano dwóm szacownym profesorom – zaproponował.

Owymi dwoma szacownymi profesorami, których godności Rusinek grzecznościowo pomija, mieli być według legendy prof. Stanisław Balbus oraz prof. Jacek Baluch. Zaproponowali oni, aby w owych limerykach chujowych (tudzież – jak ochrzcił je DJ w jednej z fejsbukowych grup limerykowych – chuiku) do wszystkich prawideł sztuki limerycznej dorzucić warunek, że czwarty wers brzmi zawsze tak samo nieobyczajnie: a wszystko wyłącznie chujem.

Limeryk – przykłady

Prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej podał też przy okazji bardzo obrazowy przykład limeryku:

Jest rolnik na Labradorze,

co chujem sieje i orze,

nawozi i okopuje,

a wszystko wyłącznie chujem.

Szczęść Boże!

Jakiego rodzaju przyjemność wywoływać może pisanie tego typu tekstów? – Podsumowując, limeryki z zasady nie są obleśne, nie wywołują seksualnej ekscytacji, nie obrażają, nie szargają świętości, nie podniecają. Słuchać ich, układać je i recytować należy wyłącznie w eleganckim stroju, i to kompletnym – podkreślił w podlinkowanym wyżej wywiadzie, zamykając temat.

Podobnych tekstów da się znaleźć w internecie od groma, z tegoż samego zbioru cytowanego przez Rusinka pochodzi inny przykład limeryku:

Jest matematyk w Brukseli,

Co chujem mnoży i dzieli.

Dodaje i odejmuje,

A wszystko wyłącznie chujem.

Takiegoście nie widzieli.

Chcecie rozpocząć pisanie limeryków? Układ wersów i naczelne zasady znacie. Profesorowie podpowiedzieli wam, co powinno się znaleźć w czwartej linijce, aby na początku zabawy z limerykami nie musieć zbyt wiele myśleć. Układajcie więc chuiku!

Przeczytaj także...